سلامت گاوهای شیری برای بهرهوری، رفاه حیوان و سودآوری مزرعه ضروری است. این مقاله استراتژیهای مبتنی بر شواهد برای بهینهسازی سلامت گاو شیری را بررسی میکند و بر مدیریت دوره انتقال، سلامت پستان، تغذیه، سیستمهای نگهداری و تأثیرات اقتصادی تمرکز دارد.
دامداریهای شیری با چالشهای فزایندهای از جمله اختلالات متابولیک، بیماریهای عفونی و استرسهای تولیدی مواجه هستند. با توجه به اینکه ۷۵٪ از بیماریهای گاو شیری در اولین ماه پس از زایمان رخ میدهد، مدیریت پیشگیرانه سلامت ضروری است (۱). این مرور، تحقیقات از ۱۵ کشور و پیشرفتهای اخیر در علوم دامپزشکی را برای ارائه بهترین روشها ترکیب میکند (۲)(۳).
مدیریت دوره انتقال
دوره ۳ هفته قبل تا ۳ هفته پس از زایمان بسیار حساس است. مدیریت ضعیف این دوره منجر به:
– کاهش ۱۷ تا ۲۹ درصدی نرخ آبستنی
– افزایش ۳۰۶ درصدی حذف گله میشود (۱).
راهکارهای کلیدی:
۱. پایش متابولیک: اندازهگیری اسیدهای چرب غیراستریفیه (NEFA)، کتونها و کلسیم خون، اگرچه تحقیقات جدید نشان میدهد این تغییرات ممکن است بخشی از فرآیندهای طبیعی سازگاری باشند (۱).
۲. رویکردهای ضدالتهابی: گاوهایی که ترکیبات ضدالتهابی دریافت کردند، ۲۲٪ مشکلات سلامتی کمتر و ۷٪ تولید شیر بالاتر داشتند (۱).
۳. بهبود آسایش: افزایش زمان دراز کشیدن روزانه به میزان ۱ ساعت، تولید شیر در دوره شیردهی بعدی را ۲.۵٪ افزایش میدهد (۱).
سلامت پستان و کنترل ورم پستان
ورم پستان سالانه ۱۱۰ دلار به ازای هر گاو به دامداران آمریکایی ضرر میزند (۴).
اقدامات ضروری شامل:
– پروتکلهای قبل از دوشش:
– تمیز کردن پستانها با آب گرم (۴۰ درجه سانتیگراد) و مواد ضدعفونیکننده.(۵)
– آزمایش استریپکاپ برای تشخیص زودهنگام ورم پستان (۵).
– مراقبت پس از دوشش: ضدعفونی پستانها پس از دوشش، عفونتها را ۵۰٪ کاهش میدهد (۴).
– فناوریهای نوین: سیستمهای شیردوشی خودکار با سنسورها، میزان ورم پستان را ۳۰٪ کاهش میدهند (۶).
تغذیه و سلامت متابولیک
رژیمهای غذایی متناسب، اختلالات متابولیک را ۳۰٪ کاهش میدهند (۱):
– تغذیه مرحلهای: تنظیم جیره برای دوره خشک، انتقال و شیردهی.
– امتیازدهی وضعیت بدنی (BCS): ایدهآل ۳ تا ۳.۵ هنگام زایمان و ۲.۵ تا ۳ پس از زایمان (۱).
– مدیریت استرس گرمایی: مکملهایی مانند بتائین، تولید شیر را در شرایط گرمایی بهبود میبخشند (۶).
سیستمهای نگهداری و رفاه
یک مرور سیستماتیک از ۵۳ مطالعه نشان داد که نگهداری آزاد در طول سال لزوماً به سلامت گاو آسیب نمیزند (۷). با این حال:
– شاخصهای آسایش: هدف ۱۲ تا ۱۴ ساعت زمان دراز کشیدن روزانه و ۸ تا ۱۰ بار برخاستن و خوابیدن (۱).
– تهویه: تهویه ضعیف، بیماریهای تنفسی را ۱۵٪ افزایش میدهد (۴).
دیدگاههای اقتصادی و جهانی
– هزینههای بهداشتی کمتر از ۱۰٪ هزینههای تولید را تشکیل میدهند، در حالی که هزینههای خوراک و نیروی کار غالب هستند (تا ۹۰٪ در سیستمهای متراکم) (۲).
– مزارعی که کارکنان آموزشدیده دارند، ۲۵٪ مشکلات کمتری در گاوهای دوره انتقال گزارش میکنند (۱).
نتیجهگیری و توصیهها
۱. تأکید بر مراقبت دوره انتقال: مدیریت التهاب و پایش دقیق پارامترهای متابولیک.
۲. کنشگرایی در کنترل ورم پستان: ترکیب بهداشت، فناوری و آزمایشهای منظم.
۳. بهینهسازی محیط نگهداری: اطمینان از فضای کافی، تهویه مناسب و استراحت کافی.
۴. سرمایهگذاری در آموزش: آموزش کارکنان بهطور چشمگیری مشکلات سلامتی را کاهش میدهد.
جهتگیریهای آینده: نیاز به جمعآوری دادههای استاندارد جهانی برای مقایسه روشهای مدیریت سلامت در سیستمهای مختلف تولیدی وجود دارد (۲)(۳).
منابع:
- The Bullvine. (2025, January 30). Mastering the transition: A holistic approach to dairy cow health and productivity. https://www.thebullvine.com/management/mastering-the-transition-a-holistic-approach-to-dairy-cow-health-and-productivity/
- Schrobback, P., Gonzalez Fischer, C., Mayberry, D., & Herrero, M. (2023). On-farm investments into dairy cow health: evidence from 15 case study countries. Frontiers in Veterinary Science, 10, ۱۲۸۸۱۹۹. https://doi.org/10.3389/fvets.2023.1288199
- Schrobback, P., Gonzalez Fischer, C., Mayberry, D., & Herrero, M. (2023). On-farm investments into dairy cow health: evidence from 15 case study countries. Frontiers in veterinary science, ۱۰, ۱۲۸۸۱۹۹. https://doi.org/10.3389/fvets.2023.1288199
- “Dairy Animal Health and Care.” Penn State Extension, https://extension.psu.edu/animals-and-livestock/dairy/health-and-care. Accessed [26 May 2025].
- Kimia Exir Kosar (2024) نکات مهم دوشیدن شیر دام. Available at: https://kimiaexirkosar.com/article/milk(Accessed: 26 May 2025).
- University of Georgia. (n.d.). Dairy cattle research. Animal & Dairy Science. Retrieved May 26, 2025, from https://animaldairy.uga.edu/research/dairy-cattle-research.html
- Harvey, W. J., Petrokofsky, L., Jordon, M. W., Arnott, G., von Walter, L. W., Malik, A., Carter, T., Wade, L. S., & Petrokofsky, G. (2025). Review: A systematic review of dairy cow health, welfare, and behaviour in year-round loose range housing. Animal, 19(۲), ۱۰۱۴۱۱. https://doi.org/10.1016/j.animal.2024.101411
