شنبه تا پنجشنبه 08:00 - 17:00

مشهد، پیامبر اعظم ۱۳، پلاک۸

05136677188 09155599317

جستجو کردن
Close this search box.

اصول جامع مدیریت گوساله از تولد تا از شیرگیری

دوره پیش از شیرگیری یکی از حیاتی‌ترین مراحل زندگی گوساله است که پایه و اساس سلامت، تولیدمثل و طول عمر آن در گله را تعیین می‌کند. مدیریت مؤثر در این دوره نیازمند یک رویکرد سیستماتیک است که نیازهای فوری نوزاد را برطرف کرده و از توسعه تدریجی آن به یک نشخوارکننده کامل پشتیبانی کند. این مقاله، تحقیقات فعلی و توصیه‌های کارشناسی را در مورد سه ستون موفقیت‌آمیز پرورش گوساله ترکیب می‌کند: بهینه‌سازی مدیریت آغوز برای ایمنی غیرفعال، اجرای اقدامات استراتژیک برای پیشگیری از اسهال نوزادی، و به کارگیری راهبردهای تغذیه‌ای برای تقویت رشد و توسعه اولیه. با تلفیق این اصول، تولیدکنندگان می‌توانند به طور قابل توجهی میزان مرگ و میر و بیماری را کاهش داده، رفاه حیوانات را بهبود بخشیده و پایداری اقتصادی واحدهای خود را تضمین کنند.

 ۱. اهمیت حیاتی مدیریت آغوز

مدیریت آغوز به طور قطع، مهم‌ترین عامل در تعیین سلامت و بقای گوساله است. جفت سندسموکوریال[۱] گاو از انتقال آنتی‌بادی‌ها (ایمونوگلوبولین‌ها) در داخل رحم جلوگیری می‌کند، به این معنی که گوساله‌ها بدون آنتی‌بادی محافظ متولد می‌شوند. آن‌ها کاملاً وابسته به جذب ایمونوگلوبولین‌های مادری از آغوز پس از تولد هستند تا ایمنی غیرفعال را به دست آورند، این ایمنی از آن‌ها در برابر پاتوژن‌های شایع محافظت می‌کند تا زمانی که سیستم ایمنی بدن خودشان به طور کامل عملکرد پیدا کند(۱).

 ۱.۱ “چهار Q” مدیریت آغوز

مدیریت موفق آغوز بر چهار جزء حیاتی بنا شده است که اغلب به عنوان “چهار [۲]Q” از آن‌ها یاد می‌شود: کیفیت، کمیت، سرعت و پاکیزگی(۲)(۳).

  • کیفیت: به غلظت ایمونوگلوبولین‌ها (به ویژه IgG) در آغوز اشاره دارد. آغوز با کیفیت بالا برای دستیابی به انتقال موفقیت‌آمیز ایمنی غیرفعال ضروری است. کیفیت می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند تعداد زایش گاو (گاوهای چند شکم زایش معمولاً آغوز با کیفیت بالاتری تولید می‌کنند)، تغذیه، طول دوره خشکی و استرس محیطی قرار گیرد(۱)(۲). استفاده از ابزارهای عینی مانند رفرکتومتر بریکس[۳] برای ارزیابی کیفیت در مزرعه به شدت توصیه می‌شود. عموماً آغوزی که مقدار بریکس آن ≥۲۲% باشد، باکیفیت و مناسب برای تغذیه در نظر گرفته می‌شود(۳)(۴).
  • کمیت: به حجم آغوزی اشاره دارد که گوساله باید مصرف کند تا به ایمنی غیرفعال کافی دست یابد. توصیه‌های فعلی، مانند آنچه در «کد رفتار کانادایی[۴]» آمده، تغذیه حداقل ۴ لیتر آغوز باکیفیت در طی ۱۲ ساعت اول پس از تولد را پیشنهاد می‌کنند، با هدف تأمین ۱۰ تا ۱۲ درصد وزن تولد گوساله در اولین وعده غذایی. برای یک گوساله ۴۰ کیلوگرمی، این مقدار معادل ۴ تا ۴/۸ لیتر است(۲).
  • سرعت: زمان‌بندی اولین وعده آغوز به دلیل بسته شدن سریع روده گوساله به جذب ماکرومولکول‌های دست‌نخورده مانند IgG، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. راندمان جذب ایمونوگلوبولین در طی شش ساعت اول پس از تولد تقریباً به میزان یک‌سوم کاهش یافته و تا ۲۴ ساعتگی به کمتر از ۱۰٪ می‌رسد. بنابراین، اولین وعده آغوز باید در طی ۱ تا ۲ ساعت اول زندگی انجام شود(۱)(۲)(۳).
  • پاکیزگی: آغوز می‌تواند ناقل پاتوژن‌هایی مانند coli، Salmonella و Mycobacterium avium paratuberculosis باشد که می‌توانند باعث بیماری شده و در جذب آنتی‌بادی اختلال ایجاد کنند(۲). اطمینان از پاکیزگی پستان، تجهیزات شیردوشی و تجهیزات تغذیه بسیار مهم است. مطالعات نشان داده‌اند که بخش قابل توجهی از تجهیزات تغذیه آغوز در مزرعه، دارای شمار باکتریایی بالایی هستند(۲). گرم کردن آغوز در دمای ۶۰ درجه سانتی‌گراد می‌تواند به طور قابل توجهی بار باکتریایی را بدون آسیب زدن به آنتی‌بادی‌ها کاهش دهد و روشی بسیار مؤثر برای بهبود پاکیزگی آغوز ارائه دهد(۲).

جدول ۱: اجزای کلیدی یک برنامه موفق مدیریت آغوز

جزء توصیه دلیل منطقی
کیفیت آغوزی با مقدار بریکس ≥۲۲% تغذیه شود(۴). اطمینان از غلظت بالای IgG برای ایمنی غیرفعال مؤثر.
کمیت ۴ لیتر (یا ۱۲-۱۰٪ وزن تولد) در ۱۲ ساعت اول(۲). جرم کافی IgG برای تأمین نیازهای گوساله را فراهم می‌کند.
سرعت اولین تغذیه در عرض ۲-۱ ساعت پس از تولد(۲)(۳). جذب IgG را در زمانی که نفوذپذیری روده بالا است، حداکثر می‌کند.
پاکیزگی تجهیزات جمع‌آوری/تغذیه تمیز؛ گرم کردن در ۶۰°C. (2) مواجهه با پاتوژن‌هایی که می‌توانند باعث بیماری یا مانع جذب شوند را کاهش می‌دهد.

 ۱.۲ پایش موفقیت و رسیدگی به چالش‌ها

در مدیریت گوساله، ارزیابی موفقیت انتقال ایمنی غیرفعال یک گام حیاتی است. این ارزیابی از طریق اندازه‌گیری شاخص‌های خونی مانند پروتئین توتال سرم یا غلظت ایمونوگلوبولین G (IgG) بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه زندگی گوساله انجام می‌پذیرد. در گذشته، معیار سنتی برای شکست در انتقال غیرفعال، غلظت IgG کمتر از ۱۰ گرم در لیتر در نظر گرفته می‌شد(۱). با این حال، شواهد علمی جدید نشان می‌دهد که رابطه معکوس و تدریجی بین سطح IgG سرم و نرخ موربیدیتی (بیماری‌زایی) وجود دارد؛ به این معنا که با افزایش غلظت IgG، احتمال بروز بیماری به طور پیوسته کاهش می‌یابد. این یافته‌ها دامداران را به سوی تعیین اهداف بلندپروازانه‌تر سوق داده است(۱). هدف مدرن در گله‌های پیشرو این است که بیش از ۴۰ درصد از گوساله‌ها به دسته‌ای با وضعیت “عالی” دست یابند، که با غلظت IgG سرمی بیشتر از ۲۵ گرم در لیتر تعریف می‌شود. دستیابی به این هدف، پایه و اساس سلامت مطلوب و رشد بهینه در دوره پیش از شیرگیری را فراهم می‌کند(۲).

در موقعیت‌های عملی، همیشه دسترسی به مقادیر کافی آغوز مادری با کیفیت مطلوب امکان‌پذیر نیست. در چنین شرایطی، جایگزین‌های آغوز و مکمل‌ها به عنوان راهکارهای عملی و مؤثر نقش خود را ایفا می‌کنند. جایگزین‌های آغوز به گونه‌ای فرموله شده‌اند که جرم بالایی از ایمونوگلوبولین‌ها (معمولاً بیش از ۱۰۰ گرم در هر دوز) را alongside سایر ریزمغذی‌های ضروری تأمین کنند. این محصولات انعطاف‌پذیری کاربردی دارند و می‌توانند هم به عنوان منبع تغذیه انحصاری برای گوساله و هم به عنوان یک ماده غنی‌ساز برای ارتقای کیفیت آغوزهای با کیفیت متوسط مورد استفاده قرار گیرند. به کارگیری این جایگزین‌ها به تولیدکنندگان این امکان را می‌دهد که چالش کمبود آغوز باکیفیت را مدیریت کرده و از دستیابی به اهداف ایمنی غیرفعال در گوساله‌ها اطمینان حاصل نمایند(۴)(۵).

 ۲. پیشگیری و کنترل اسهال نوزادی

اسهال نوزادی همچنان یکی از علل اصلی مرگ و میر و بیماری گوساله‌ها در سراسر جهان در طی اولین ماه زندگی است. گوساله‌هایی که از اسهال جان سالم به در می‌برند، در معرض خطر بالاتری برای سایر بیماری‌ها، مانند بیماری تنفسی گاو، قرار دارند و اغلب رشد کندتری را تجربه می‌کنند که می‌تواند اولین زایش را به تأخیر بیندازد. یک راهبرد پیشگیری چندوجهی ضروری است(۶).

 ۲.۱ پاتوژن‌های کلیدی و عوامل خطر

اسهال نوزادی می‌تواند توسط انواع ویروس‌ها (مانند روتاویروس)، باکتری‌ها (مانند E. coli انتروتوکسیژنیک F5/K99، Salmonella spp.) و انگل‌ها (مانند Cryptosporidium parvum) ایجاد شود(۶). Cryptosporidium parvum یکی از شایع‌ترین علل شناسایی شده است که شیوع جهانی آن در گوساله‌های شیری ۲۱.۹٪ گزارش شده است. عفونت‌های مخلوط شایع هستند(۶).

دو عامل خطر بسیار مهم، بهداشت ضعیف و مدیریت ناکافی آغوز هستند. همانطور که بحث شد، شکست در انتقال غیرفعال، گوساله را از نظر ایمونولوژیکی ساده و به شدت مستعد عفونت رها می‌کند(۶).

 ۲.۲ اقدامات مدیریتی استراتژیک برای پیشگیری

پیشگیری از اسهال نوزادی نیازمند یک رویکرد یکپارچه است که مجموعه بیماری را از زوایای مختلف مورد توجه قرار دهد.

  • بهینه‌سازی محیط زایش: مدیریت محیط زایش نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از بیماری‌های دوره نوزادی گوساله دارد. ایجاد بستری تمیز، خشک و با زهکشی مناسب، اولین گام اساسی در این مسیر محسوب می‌شود. در این راستا، سیستم‌های مدیریتی «سندهیلز» و «فوثیلز» به عنوان راهبردهای ساختاریافته و مؤثری شناخته می‌شوند که بر پایه‌ی جداسازی زمانی یا مکانی گوساله‌های تازه‌متولد شده از دام‌های مسن‌تر استوار شده‌اند(۷).

در سیستم سندهیلز، گاوهای آبستن نزدیک به زمان زایمان به زمین‌ها یا واحدهای کاملاً جدید و عاری از عوامل بیماری‌زا منتقل می‌شوند. پس از انجام زایمان، جفت گاو-گوساله در همان محل باقی می‌ماند، در حالی که گاو مادر به همراه نوزادش به یک گروه یا محیط جداگانه منتقل می‌شوند. این چرخه موجب می‌شود هر مادر در یک فضای تمیز و اختصاصی زایمان کند(۷).

سیستم فوثیلز که به عنوان نسخه‌ی تکاملی‌یافته‌ی سندهیلز شناخته می‌شود، بر انتقال فعال و سریع جفت گاو-گوساله تمرکز دارد. در این روش، گاو و گوساله‌ی تازه‌متولد شده حداکثر تا ۲۴ ساعت پس از زایمان به یک چراگاه یا واحد مجزا به نام «مهد» منتقل می‌شوند. این محیط ایزوله، تنها مختص پذیرایی از تازه‌متولد‌هاست(۷).

مکانیسم اثرگذار هر دو سیستم، مبتنی بر شکستن زنجیره‌ی انتقال بیماری است. از آنجا که گوساله‌های با سن بالاتر و گاوهای بالغ می‌توانند ناقلین مهم پاتوژن‌هایی مانند کرپتوسپوریدیا، روتاویروس و E. coli باشند، کاهش یا حذف تماس مستقیم بین آن‌ها و گوساله‌های بسیار حساس تازه‌متولد شده، منجر به کاهش چشمگیر بار آلودگی محیطی و در نهایت، کاهش شیوع بیماری‌هایی مانند اسهال نوزادی می‌گردد. در نتیجه، اجرای این سیستم‌ها به عنوان یک استراتژی پیشگیرانه، تأثیر بسزایی در ارتقای شاخص‌های سلامت و بقای گوساله‌ها دارد(۷).

  • واکسیناسیون گاوهای آبستن: واکسیناسیون گاوهای آبستن روشی بسیار مؤثر برای بهبود کیفیت آغوز به طور خاص برای آنتی‌بادی‌های ضد پاتوژن‌های شایع اسهال است. این راهبرد سطح آنتی‌بادی‌های خاص در آغوز را افزایش داده و ایمنی هدفمند و تقویت‌شده‌ای را از اولین تغذیه در اختیار گوساله قرار می‌دهد(۶).
  • تشخیص دقیق و درمان هدفمند: آزمایش‌های تشخیصی سریع در مزرعه می‌توانند پاتوژن(های) مسئول شیوع اسهال را در کمتر از ۱۰ دقیقه شناسایی کنند و پاسخ‌های درمانی و مدیریتی هدفمند را ممکن می‌سازند(۶). همه گوساله‌های مبتلا به اسهال نیاز به آنتی‌بیوتیک ندارند؛ گوساله‌هایی که قوی هستند و اشتهای خوبی دارند اغلب می‌توانند با مراقبت‌های حمایتی (مانند محلول‌های الکترولیت خوراکی) بهبود یابند که این امر از استفاده منطقی از ضد میکروب‌ها حمایت می‌کند(۶).

·       پشتیبانی تغذیه‌ای فراتر از روز اول: شواهد علمی جدید نشان می‌دهند که تداوم تغذیه با آغوز یا جایگزین آغوز در روزهای پس از تولد، می‌تواند مزایای سلامتی قابل توجهی برای گوساله‌ها به همراه داشته باشد. بر اساس مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۳ انجام شد، مشخص گردید که مکمل‌دهی با جایگزین آغوز در این دوره، با کاهش معنادار خطر بروز اسهال و مرگ‌ومیر در دوره پیش از شیرگیری همراه بوده و همچنین منجر به بهبود میانگین افزایش وزن روزانه گوساله‌ها می‌شود(۵).

این رویکرد که تحت عنوان «تغذیه با شیر انتقالی» شناخته می‌شود، در واقع دوره دریافت ایمونوگلوبولین‌ها (IgG) و سایر ترکیبات فعال زیستی موجود در آغوز را تمدید می‌کند. به باور محققان، این امر از دو طریق به سلامت گوساله کمک می‌کند: اولاً با پشتیبانی از تکامل و بلوغ مداوم دستگاه گوارش، و ثانیاً با تقویت مستمر و پایدار سیستم ایمنی بدن. در نتیجه، این راهکار ساده نه تنها موجب ارتقای شاخص‌های سلامت در کوتاه‌مدت می‌شود، بلکه زمینه را برای دستیابی به عملکرد بهتر گوساله در بلندمدت نیز فراهم می‌سازد(۴)(۵).

 ۳. تقویت رشد و توسعه اولیه

دوره پیش از شیرگیری، مرحله‌ای حیاتی و پرشتاب در رشد گوساله محسوب می‌شود که کیفیت مدیریت در این بازه، تأثیر مستقیم و ماندگاری بر بازدهی آتی حیوان بر جای می‌گذارد. دستیابی به سه هدف کلیدی در این دوره، اساس موفقیت را تشکیل می‌دهد: نخست، ایجاد بستر مناسب برای شکل‌گیری و تکامل صحیح شکمبه به عنوان هسته مرکزی سیستم گوارشی نشخوارکننده؛ دوم، محقق ساختن نرخ رشد روزانه مطلوب و همسو با استانداردهای پرورشی؛ و سوم، فراهم آوردن تمهیدات لازم برای عبور بی‌دردسر و بدون تنش گوساله به مرحله پس از شیرگیری. تحقق این اهداف، نه تنها سلامت و رشد بهینه در کوتاه‌مدت را تضمین می‌کند، بلکه سرمایه‌گذاری بلندمدتی برای بهره‌وری اقتصادی در چرخه تولید محسوب می‌شود.

 ۳.۱ تغذیه پیش از شیرگیری

  • تغذیه با شیر و جایگزین شیر: پس از اتمام دوره حیاتی آغوز و شیر انتقالی، برنامه تغذیه‌ای گوساله با شیر کامل یا جایگزین شیر ادامه می‌یابد. در گذشته، رویکرد متداول بر پایه تغذیه محدود با شیر استوار بود، اما بر اساس دانش نوین، توصیه‌ها به سمت تأمین مقادیر بیشتر شیر (حدود ۶ تا ۸ لیتر در روز یا معادل ۲۰ درصد وزن بدن) گرایش یافته است(۸). این تغییر رویکرد از دو جهت حائز اهمیت است: نخست آنکه با تأمین نیازهای تغذیه‌ای، زمینه برای دستیابی به افزایش وزن روزانه مطلوب فراهم می‌شود و دوم آنکه شاخص‌های رفاهی گوساله ارتقاء می‌یابد. در نهایت، این شیوه تغذیه نه تنها رشد بهینه را تضمین می‌کند، بلکه به تقویت سیستم ایمنی گوساله نیز کمک شایانی می‌نماید(۸).
  • تأمین زودهنگام آب و خوراک استارتر: تأمین آب تازه و تمیز از نخستین روز زندگی گوساله یکی از ارکان اساسی مدیریت تغذیه محسوب می‌شود. این اقدام نه تنها نیازهای آبرسانی حیوان را برطرف می‌سازد، بلکه نقش کلیدی در فرآیند توسعه و تکامل شکمبه ایفا می‌کند. همزمان، معرفی تدریجی خوراک استارتر مخصوص گوساله و یونجه با کیفیت از هفته دوم زندگی توصیه می‌شود. مصرف منظم این نوع خوراک خشک که از ویژگی‌های خوش خوراکی و قابلیت هضم مطلوب برخوردار است، موجب تحریک رشد پرزهای شکمبه (پاپیلاها) و راه‌اندازی فرآیند تخمیر میکروبی می‌گردد. این دو فرآیند، به عنوان پایه و اساس توسعه عملکردی شکمبه شناخته می‌شوند و گوساله را برای تبدیل شدن به یک نشخوارکننده کارآمد در آینده آماده می‌سازند(۹).

جدول ۲: اقدامات کلیدی برای تقویت رشد و توسعه اولیه گوساله

اقدام توصیه مزیت
آغوز کافی همانطور که در بخش ۱ outlined شد. بیماری را کاهش می‌دهد، نرخ رشد را بهبود می‌بخشد و عملکرد شیری آینده را افزایش می‌دهد(۱).
شیر انتقالی/مکمل جایگزین آغوز جایگزین آغوز یا شیر انتقالی را تا ۳ روز پس از تولد تغذیه کنید(۵). رشد اولیه (میانگین افزایش وزن روزانه) را بهبود می‌بخشد و خطر اسهال و مرگ و میر را کاهش می‌دهد(۵).
مقدار شیر بالاتر ۸-۶ لیتر در روز یا ~۲۰٪ وزن بدن تغذیه شود(۸). از نرخ افزایش وزن بالاتر و بهبود وضعیت بدنی قبل از شیرگیری حمایت می‌کند.
استارتر و آب زودهنگام از هفته اول زندگی تأمین شود(۹). توسعه شکمبه را تحریک می‌کند و گوساله را برای شیرگیری آماده می‌کند.

 ۳.۲ پرورش عمومی و مدیریت سلامت

  • مراقبت از ناف: بلافاصله پس از تولد، ضدعفونی بند ناف با استفاده از محلول ۷٪ ید تینکچر[۵] باید به عنوان یک اقدام بهداشتی ضروری انجام گیرد. این کار با جلوگیری از نفوذ باکتری‌ها به بدن گوساله، خطر بروز عفونت‌های جدی مانند عفونت مفاصل و سپتی سمی (عفونت خون) را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. برای دستیابی به حداکثر اثر محافظتی، تکرار این فرآیند ۱۲ ساعت پس از تولد به طور جدی توصیه می‌شود. این اقدام ساده اما حیاتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ سلامت گوساله در روزهای اولیه زندگی و پیشگیری از عوارض پرهزینه بعدی ایفا می‌کند(۹).
  • نگهداری: نگهداری گوساله‌ها در محیطی تمیز، خشک و با تهویهی مناسب، یکی از ارکان اساسی مدیریت بهداشتی محسوب می‌شود. این شرایط علاوه بر تأمین آسایش حیوان، موجب کاهش تجمع گاز آمونیاک و کاهش بار میکروبی محیط می‌گردد. در سال‌های اخیر، رویکرد نگهداری اجتماعی گوساله‌ها در قالب اصطبل‌های جفتی یا گروهی، در سنین پایین مورد توجه قرار گرفته است. این روش مزایای قابل توجهی به همراه دارد؛ از جمله آنکه زمینهی یادگیری اجتماعی را فراهم کرده و با تشویق گوساله‌ها به مصرف بیشتر خوراک استارتر، به توسعهی طبیعی رفتارهای تغذیه‌ای کمک می‌کند. همچنین، این سیستم در تقویت رشد رفتاری و تطابق پذیری گوساله‌ها در مراحل بعدی زندگی مؤثر است(۸).
  • فرآیند شیرگیری: شیرگیری موفق گوساله نیازمند یک فرآیند تدریجی و برنامه‌ریزی شده است که باید بر اساس آمادگی فیزیولوژیک حیوان انجام گیرد. مناسب‌ترین زمان برای آغاز این فرآیند، هنگامی است که گوساله به مصرف منظم خوراک جامد عادت کرده باشد که معیار متداول آن، مصرف حداقل ۱ کیلوگرم خوراک استارتر در روز به مدت سه روز متوالی است.

پس از احراز این شرط، کاهش تدریجی حجم شیر در طی یک تا دو هفته آغاز می‌شود. این رویکرد به گوساله فرصت می‌دهد تا به تدریج مصرف خوراک جامد خود را افزایش داده و توسعه شکمبه به سطحی کافی برسد. در نتیجه، اطمینان حاصل می‌شود که دستگاه گوارش گوساله پس از شیرگیری کامل، قادر به تأمین نیازهای تغذیه‌ای حیوان خواهد بود. این روش علاوه بر پیشگیری از افت رشد، از بروز استرس و مشکلات سلامتی مرتبط با شیرگیری ناگهانی جلوگیری می‌کند.

 ۴. نتیجه‌گیری: اجرای یک سیستم مدیریت یکپارچه

 

مدیریت گوساله از تولد تا شیرگیری باید به عنوان یک سیستم یکپارچه در نظر گرفته شود که در آن تمامی اجزا به طور هماهنگ بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند. در این سیستم، مدیریت صحیح آغوز به عنوان اساس و بنیان سلامت گوساله عمل می‌کند و نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش حساسیت به عوامل بیماری‌زای اسهال دارد. این پایه ایمنی با به کارگیری راهبردهای مدیریت محیطی مانند سیستم‌های سندهیلز و فوثیلز تقویت می‌شود که با شکستن چرخه انتقال بیماری، از گوساله در برابر عوامل بیماری‌زا محافظت می‌کنند.

تکمیل‌کننده این زنجیره، اجرای راهبردهای تغذیه‌ای پیشرفته از جمله تغذیه با شیر انتقالی و مقادیر بالاتر شیر است که نه تنها رشد مطلوب را تضمین می‌کند، بلکه در طولانی‌ترین و حساسترین دوره زندگی گوساله، پشتیبانی ایمنی مستمری را فراهم می‌آورد.

با وجود در دسترس بودن دستورالعمل‌های علمی، چالش اصلی در ترویج و اجرای گسترده این روش‌ها همچنان پابرجاست. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که کاستی‌هایی در زمینه‌هایی مانند مقدار آغوز تغذیه‌ای، سنجش کیفیت آغوز و برنامه‌های تغذیه با شیر وجود دارد که به بروز میزان غیرقابل قبول اسهال و تلفات در بسیاری از گاوداری‌ها منجر می‌شود. پیامدهای اقتصادی و رفاهی این نقایص قابل توجه است(۸).

راهکار برون‌رفت از این چالش، نیازمند عزم راسخ برای بهبود مستمر از طریق آموزش، پایش و اصلاح روش‌های مدیریتی است. دامپروران باید با همکاری دامپزشکان و کارشناسان تغذیه، به ارزیابی منظم شاخص‌های کلیدی عملکرد از جمله نرخ موفقیت در انتقال ایمنی غیرفعال و میزان تلفات پیش از شیرگیری پرداخته و اصول یکپارچه ارائه شده در این مقاله را به کار گیرند. این رویکرد نه تنها موجب ارتقای سلامت و رشد تلیسه‌های جایگزین می‌شود، بلکه به عنوان سرمایه‌گذاری بلندمدتی در راستای بهبود بهره‌وری، پایداری و سودآوری کل واحد دامی عمل خواهد کرد.

 منابع

  1. Godden SM, Lombard JE, Woolums AR. Colostrum Management for Dairy Calves. Vet Clin North Am Food Anim Pract. 2019 Nov;35(3):535-556. doi: 10.1016/j.cvfa.2019.07.005. PMID: 31590901; PMCID: PMC7125574.
  2. Paibomesai M, Bajus A. Colostrum for the dairy calf [Internet]. Guelph, ON: Ontario Ministry of Agriculture, Food and Rural Affairs; 2024 Aug 08 [cited 2025 Oct 27]. Available from: https://www.ontario.ca/page/colostrum-dairy-calf
  3. Agriculture and Horticulture Development Board. Colostrum management for dairy calves [Internet]. Coventry, UK: AHDB; [cited 2025 Oct 27]. Available from: https://ahdb.org.uk/knowledge-library/colostrum-management-for-dairy-calves
  4. Silva AP, Cezar AM, de Toledo AF, Coelho MG, Tomaluski CR, Virgínio Júnior GF, Bittar CMM. Enrichment of medium-quality colostrum by adding colostrum replacer, combined or not with transition milk in the feeding of dairy calves. Sci Rep. 2024 Mar 6;14(1):5533. doi: 10.1038/s41598-024-55757-4. PMID: 38448480; PMCID: PMC10917790.
  5. McCarthy, H. R., et al. (2024). “Effects of supplementing colostrum beyond the first day of life on growth and health parameters of preweaning Holstein heifers.” Journal of Dairy Science ۱۰۷(۵): ۳۲۸۰–۳۲۹۱. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030223008032
  6. Ceva Santé Animale. Neonatal diarrhea [Internet]. 2025 [cited 2025 Oct 27]. Available from: https://ruminants.ceva.com/neonatal-diarrhea-2/
  7. Beef Cattle Research Council. Calving & calf management [Internet]. 2024 Sep [cited 2025 Oct 27]. Available from:  https://www.beefresearch.ca/topics/calving-calf-management/
  8. Klein-Jöbstl, D., et al. (2025). “Evaluation of changes in calf management from 2012 to 2022 on Austrian dairy farms using an online questionnaire.” Journal of Dairy Science 108(3): 2756–۲۷۶۶. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030224013791
  9. Bari MS. New born calf management [Internet]. Slideshare; 2024 [cited 2025 Oct 27]. Available from: https://www.slideshare.net/slideshow/new-born-calf-managementpdf-254842089/254842089

[۱] جفت سندسموکوریال گاو ساختاری است که از انتقال آنتی‌بادی از مادر به جنین در طول بارداری جلوگیری می‌کند. این ویژگی، گوساله را وادار می‌سازد تا برای کسب ایمنی اولیه و بقا، کاملاً به مصرف سریع و به موقع آغوز با کیفیت پس از تولد وابسته باشد.

[۲] “Four Qs”: Quality, Quantity, Quickness, and Qleanliness

[۳] رفرکتومتر بریکس در واقع یک “دماسنج کیفیت” برای آغوز است. این دستگاه به دامداران این قدرت را می‌دهد که در کسری از ثانیه تصمیم بگیرند کدام آغوز برای گوساله‌های تازه متولد شده مناسب است و از تغذیه آغوز بی‌کیفیت که منجر به “شکست در انتقال ایمنی غیرفعال” و بیمار شدن گوساله می‌شود، جلوگیری کند.

[۴] “کد رفتار کانادایی” به Code of Practice for the Care and Handling of Dairy Cattle  اشاره دارد. این یک سند معتبر و علمی-کاربردی است که توسط “شورای ملی بهزیستی حیوانات مزرعه کانادا” (National Farm Animal Care Council) یا NFACC تدوین شده است.

[۵] ید تینکچر یک ماده ضدعفونی‌کننده رایج و مؤثر است که از ترکیب ید، پتاسیم یدید و اتانول تهیه می‌شود. این محلول به طور گسترده‌ای در پزشکی و دامپزشکی برای ضدعفونی زخم‌ها و بریدگی‌ها استفاده می‌شود.

سایر مقالات

اصول جامع مدیریت گوساله از تولد تا از شیرگیری

دوره پیش از شیرگیری یکی از حیاتی‌ترین مراحل زندگی گوساله است که پایه و اساس سلامت، تولیدمثل و طول عمر …

بیشتر →

نقش رطوبت در کیفیت و ماندگاری خوراک دام و طیور

تأثیر میزان رطوبت در فرآیند پلت‌سازی، انبارداری و کنترل کپک چکیده رطوبت از اساسی‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت و ماندگاری …

بیشتر →

تأثیر استرس گرمایی بر عملکرد مرغ l علائم، عوامل مؤثر و راهکارهای کاهش

۱. مقدمه ای بر استرس گرمایی در طیور استرس گرمایی یکی از چالش‌های محیطی بسیار مهم پیش روی صنعت جهانی …

بیشتر →

مروری جامع بر اختلالات متابولیک در گاوهای شیری

بررسی کتوز، اسیدوز، جابجایی شیردان و کمبود کلسیم ۱. مقدمه‌ای بر اختلالات متابولیک در گاوهای شیری دوره انتقالی در گاوهای …

بیشتر →

 تاثیر شرایط اقلیمی بر تولید شیر و باروری دام

تحلیل عوامل محیطی مانند دما، رطوبت و تهویه در دامداری   پیوند آب‌وهوا و تولید لبنیات صنعت جهانی لبنیات با …

بیشتر →
جامع برنامه‌های نورپردازی تخصصی برای مرغ‌های تخم‌گذار

برنامه‌های نورپردازی تخصصی برای مرغ‌های تخم‌گذار

مقدمه‌ای بر اصول نورپردازی طیور نور یکی از قدرتمندترین ابزارها در تولید طیور است که می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر …

بیشتر →

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن