تبریک میگوییم! تصمیم گرفتهاید یک گربه را به سرپرستی بگیرید و عضوی دوستداشتنی را به خانواده خود اضافه کنید. ورود به خانه جدید برای بیشتر گربهها تجربهای هیجانانگیز اما پراسترس است. محیط ناآشنا، بوهای جدید، صداهای متفاوت و حضور افراد یا حیوانات دیگر ممکن است باعث ترس، پنهانشدن یا کاهش اشتهای گربه شود.
مهمترین نکته این است که برای سازگارشدن گربه عجله نکنید. بعضی از گربهها پس از چند روز احساس امنیت میکنند، اما بعضی دیگر ممکن است چند هفته برای پذیرش کامل محیط جدید زمان نیاز داشته باشند.
در این راهنما، تمام نکاتی را که برای آمادهکردن خانه، کاهش استرس، تغذیه مناسب و ایجاد ارتباطی سالم با گربه جدید نیاز دارید، بررسی میکنیم.
چکلیست وسایل موردنیاز برای گربه جدید
بهتر است پیش از ورود گربه، وسایل ضروری او را آماده کنید تا در روزهای نخست مجبور به ایجاد تغییرات متعدد در محیط نباشید.
وسایل موردنیاز برای نگهداری از گربه جدید عبارتاند از:
- ظرف غذای مناسب و قابل شستوشو
- ظرف آب یا آبخوری مخصوص گربه
- غذای خشک یا مرطوبی که گربه قبلاً مصرف میکرده است
- غذای تشویقی مخصوص گربه
- جعبه حمل استاندارد و ایمن
- قلاده ایمن مخصوص گربه و پلاک شناسایی
- تخت یا محل خواب نرم
- پتو یا پارچهای با بوی آشنا
- ظرف خاک گربه
- خاک مشابه نوعی که گربه قبلاً استفاده میکرده است
- بیلچه مخصوص تمیزکردن ظرف خاک
- وسیله مخصوص خراشیدن یا اسکرچر
- درخت یا برج گربه
- برس مناسب موهای گربه
- اسباببازیهای ایمن
- اسباببازی عصایی برای بازی تعاملی
- ناخنگیر مخصوص گربه
- پاککننده آنزیمی برای تمیزکردن آلودگیهای احتمالی
ظرف آب و غذا را کنار ظرف خاک قرار ندهید. بیشتر گربهها ترجیح میدهند محل غذاخوردن، آبنوشیدن و دفع از یکدیگر فاصله داشته باشند.
آمادهسازی خانه پیش از ورود گربه
پیش از آوردن گربه، خانه را از نظر ایمنی بررسی کنید. گربهها، بهخصوص در روزهای نخست، ممکن است به دلیل ترس یا کنجکاوی وارد فضاهای خطرناک شوند.
برای ایمنسازی خانه به نکات زیر توجه کنید:
- پنجرهها و بالکن را با توری محکم و استاندارد ایمن کنید.
- مواد شوینده، داروها و سموم را در کابینت بسته قرار دهید.
- نخ، کاموا، روبان، کش مو و اجسام کوچک قابل بلع را جمع کنید.
- سیمهای برق را از دسترس گربه دور نگه دارید.
- پیش از بستن در ماشین لباسشویی، کمد و کابینتها داخل آنها را بررسی کنید.
- گیاهان سمی را از خانه خارج کنید.
- شمع، شعله اجاق و وسایل داغ را بدون مراقبت رها نکنید.
- پنجرههای نیمهباز و تاشو را ایمن کنید؛ زیرا ممکن است گربه در آنها گرفتار شود.
گل سوسن یکی از خطرناکترین گیاهان برای گربهها است. حتی تماس با گرده، برگ یا آب گلدان این گیاه میتواند موجب مسمومیت شدید شود. بنابراین بهتر است پیش از ورود گربه، تمام گیاهان خانه را از نظر سمیبودن بررسی کنید.
برای گربه یک اتاق امن آماده کنید
در روزهای نخست بهتر است گربه بهجای دسترسی به تمام خانه، در یک اتاق آرام و محدود نگهداری شود. این فضا که میتوان آن را اتاق امن نامید، به گربه کمک میکند بدون قرارگرفتن در معرض محرکهای فراوان، محیط جدید را بشناسد.
اتاق خواب، اتاق کار یا یک اتاق کمرفتوآمد میتواند انتخاب مناسبی باشد.
در اتاق امن وسایل زیر را قرار دهید:
- ظرف آب تازه
- غذای آشنا
- ظرف خاک تمیز
- محل خواب
- وسیله مخصوص خراشیدن
- تعدادی اسباببازی
- جعبه حمل با در باز
- حداقل دو مخفیگاه
- یک محل مرتفع و ایمن
ظرف خاک باید از آب و غذا فاصله داشته باشد. همچنین اتاق باید آرام، دارای دمای مناسب و دور از رفتوآمد زیاد، صدای تلویزیون، جاروبرقی و حضور مداوم مهمانان باشد.
برای گربه مخفیگاههای مناسب فراهم کنید
پنهانشدن در روزهای نخست رفتاری طبیعی است. گربه با مخفیشدن تلاش میکند محیط را از مکانی امن بررسی کند و کنترل بیشتری بر شرایط داشته باشد.
یک جعبه مقوایی با دو ورودی میتواند مخفیگاه مناسبی باشد. وجود دو مسیر خروج باعث میشود گربه احساس نکند در فضای بسته گرفتار شده است. میتوانید یک پتوی نرم نیز داخل جعبه قرار دهید.
بهتر است گربه هم مخفیگاه نزدیک زمین و هم فضای مرتفع داشته باشد. درخت گربه، طبقه دیواری ایمن یا سطح بالای یک وسیله محکم میتواند نیاز او به مشاهده محیط از ارتفاع را تأمین کند.
هنگامی که گربه در مخفیگاه است:
- او را بیرون نکشید.
- دست خود را بهزور وارد مخفیگاه نکنید.
- اجازه ندهید کودکان یا حیوانات دیگر مزاحمش شوند.
- غذا یا غذای تشویقی را کمی دورتر از ورودی قرار دهید.
- با صدای آرام با او صحبت کنید.
احترامگذاشتن به مخفیگاه به گربه نشان میدهد که در خانه جدید حق انتخاب و فضای شخصی دارد.
چگونه گربه را با بوی خانه آشنا کنیم؟
حس بویایی نقش مهمی در احساس امنیت گربه دارد. گربهها با مالیدن گونه و بخشهای مختلف صورت خود به وسایل، بویشان را در محیط باقی میگذارند.
میتوانید پارچهای نرم را بهآرامی روی گونههای گربه بکشید و سپس همان پارچه را به وسیله مخصوص خراشیدن، تخت یا پایه درخت گربه بمالید. این کار باعث انتقال بوی آشنای گربه به وسایل جدید میشود.
همچنین بهتر است در روزهای نخست، پتو، جعبه حمل یا وسیلهای که بوی محل قبلی گربه را دارد در اتاق امن قرار دهید.
از شستن تمام وسایل گربه بلافاصله پس از ورود به خانه خودداری کنید؛ زیرا حذف ناگهانی بوهای آشنا ممکن است استرس او را افزایش دهد.
نخستین تعامل با گربه جدید چگونه باشد؟
در اولین ملاقاتها بهتر است روی زمین یا سطحی پایین بنشینید تا جثه شما برای گربه تهدیدکننده به نظر نرسد. مستقیم به سمت او حرکت نکنید و تماس چشمی طولانی نداشته باشید.
اجازه دهید گربه خودش به شما نزدیک شود. میتوانید دست خود را بدون حرکت در فاصلهای مناسب نگه دارید تا آن را بو کند.
برای ایجاد ارتباط مثبت از روشهای زیر استفاده کنید:
- با صدایی آرام صحبت کنید.
- از اسباببازی عصایی برای بازی استفاده کنید.
- غذای تشویقی را نزدیک خود قرار دهید.
- هنگام غذاخوردن با فاصلهای مناسب در اتاق بمانید.
- حرکات آهسته و قابل پیشبینی داشته باشید.
- اجازه دهید گربه زمان پایان تعامل را مشخص کند.
گربه را برای نوازش، بغلکردن یا نشستن کنار خود مجبور نکنید. اجبار میتواند ترس را افزایش دهد و روند اعتمادسازی را طولانیتر کند.
وقتی گربه متوجه شود حضور شما با غذا، بازی، آرامش و امنیت همراه است، بهتدریج به شما اعتماد خواهد کرد.
چه زمانی گربه میتواند در تمام خانه گردش کند؟
زمان مشخص و یکسانی برای همه گربهها وجود ندارد. گربه باید ابتدا در اتاق امن رفتار آرام و طبیعی داشته باشد.
نشانههای آمادگی گربه برای کشف بخشهای دیگر خانه عبارتاند از:
- غذاخوردن منظم
- استفاده طبیعی از ظرف خاک
- بیرونآمدن داوطلبانه از مخفیگاه
- بازیکردن
- نظافت طبیعی بدن
- حرکت با آرامش در اتاق
- نزدیکشدن داوطلبانه به اعضای خانواده
- استراحت در فضای باز اتاق
در این مرحله، در اتاق را باز کنید و اجازه دهید گربه با اختیار خود محیط اطراف را بررسی کند. ابتدا دسترسی او را به یک یا دو اتاق دیگر محدود کنید و سپس بهتدریج فضای بیشتری در اختیارش قرار دهید.
هرگز گربه را بغل نکنید و برای نشاندادن خانه از اتاقی به اتاق دیگر نبرید. او باید مسیرها، بوها و نقاط امن را با سرعت دلخواه خود کشف کند.
بعضی گربهها پس از چند روز آماده گشتوگذار هستند؛ درحالیکه بعضی دیگر ممکن است چند هفته به اتاق امن نیاز داشته باشند.
علائم استرس در گربه جدید
بیشتر گربهها هنگام ورود به محیط جدید درجاتی از استرس را تجربه میکنند. تغییر خانه، جدایی از محل قبلی، حضور افراد ناآشنا و تغییر برنامه غذایی میتواند روی رفتار آنها تأثیر بگذارد.
نشانههای استرس در گربه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- پنهانشدن طولانی
- کاهش اشتها
- غذا نخوردن
- کاهش یا افزایش بیش از حد نظافت بدن
- بیعلاقگی به بازی و نوازش
- خوابیدن در مکانهای غیرمعمول
- بیقراری یا راهرفتن مداوم
- گشادشدن مردمک چشم
- جمعکردن بدن و پایینگرفتن سر
- چسباندن گوشها به عقب
- هیسکردن یا ضربهزدن با پنجه
- ادرار یا مدفوع خارج از ظرف خاک
- لیسیدن بیش از حد یک ناحیه از بدن
- سکوت یا کمتحرکی غیرمعمول
- اسهال یا استفراغ
همه گربهها استرس را به یک شکل نشان نمیدهند. بعضی از گربهها پرخاشگر میشوند، اما بعضی دیگر کاملاً ساکت و بیحرکت میمانند.
اگر گربه را از پناهگاه یا خانواده دیگری گرفتهاید، ممکن است خانه شما سومین یا چهارمین محیطی باشد که در مدت کوتاهی تجربه کرده است. بنابراین صبر و ثبات رفتاری اهمیت زیادی دارد.
چگونه استرس گربه را کاهش دهیم؟
برای کاهش استرس، محیط و برنامه روزانه گربه را تا حد ممکن قابل پیشبینی نگه دارید.
اقدامات زیر میتوانند به سازگاری سریعتر گربه کمک کنند:
- ساعت غذا را ثابت نگه دارید.
- ظرف خاک را مرتب تمیز کنید.
- در روزهای نخست مهمانی برگزار نکنید.
- صداهای بلند را کاهش دهید.
- گربه را تعقیب نکنید.
- محل خواب و مخفیگاه او را جابهجا نکنید.
- تعاملات کوتاه و مثبت داشته باشید.
- روزانه در ساعتهای مشخص با او بازی کنید.
- اجازه دهید گربه خودش برای نزدیکشدن تصمیم بگیرد.
- از ایجاد چند تغییر همزمان در غذا، خاک و محیط خودداری کنید.
هدف این نیست که گربه هرچه سریعتر از مخفیگاه خارج شود؛ هدف این است که احساس کند محیط جدید امن، قابل پیشبینی و تحت کنترل است.
ایجاد ارتباط عاطفی با گربه جدید
رابطهای سالم با گربه بر پایه اعتماد شکل میگیرد، نه اجبار. هر بار که به انتخاب گربه احترام میگذارید، به او نشان میدهید که در کنار شما امنیت دارد.
بهترین روشهای ایجاد ارتباط با گربه عبارتاند از:
- بازی با اسباببازی عصایی
- دادن غذای تشویقی در زمان مناسب
- نشستن آرام در نزدیکی گربه
- صحبتکردن با لحن ملایم
- نوازش کوتاه در صورت تمایل گربه
- توقف نوازش پیش از بیقراری گربه
- رعایت برنامه منظم غذا و بازی
بیشتر گربهها نوازش در ناحیه گونهها، زیر چانه و اطراف سر را بهتر میپذیرند. از لمس شکم، پنجهها و دم در نخستین روزها خودداری کنید؛ مگر اینکه گربه کاملاً آرام باشد و خودش این تماس را بپذیرد.
تغذیه گربه در روزهای نخست
استرس میتواند موجب کاهش اشتهای گربه شود. بااینحال، غذا نخوردن در گربهها موضوعی نیست که بتوان برای مدت طولانی نادیده گرفت.
در صورت امکان، همان غذایی را تهیه کنید که گربه در خانه قبلی یا پناهگاه مصرف میکرده است. تغییر همزمان خانه و رژیم غذایی میتواند احتمال بیاشتهایی، استفراغ یا اسهال را افزایش دهد.
در روزهای نخست:
- غذا را در محیطی آرام در اختیار گربه قرار دهید.
- از ظرف تمیز و کمعمق استفاده کنید.
- غذا را نزدیک ظرف خاک قرار ندهید.
- مقدار مصرف روزانه را اندازهگیری کنید.
- باقیمانده غذای مرطوب را برای مدت طولانی در اتاق رها نکنید.
- آب تازه همیشه در دسترس قرار دهید.
- چند ظرف آب در نقاط مختلف خانه بگذارید.
برای ترغیب گربه به غذاخوردن میتوانید غذای مرطوب مخصوص گربه را کمی گرم کنید تا بوی بیشتری آزاد کند.
از افزودن خودسرانه مواد غذایی انسانی، شیر، پیاز، سیر، ادویه یا خوراکیهای نامناسب به غذای گربه خودداری کنید.
همچنین نباید گربه را گرسنه نگه دارید تا مجبور شود غذای جدید را بخورد. غذا نخوردن طولانیمدت میتواند برای سلامت گربه خطرناک باشد.
چگونه غذای گربه را تغییر دهیم؟
اگر قصد دارید غذای گربه را تغییر دهید، این کار را پس از تثبیت اشتها و بهصورت تدریجی انجام دهید.
برنامه معمول برای تغییر غذای گربه میتواند به شکل زیر باشد:
روزهای اول و دوم
- ۷۵ درصد غذای قبلی
- ۲۵ درصد غذای جدید
روزهای سوم و چهارم
- ۵۰ درصد غذای قبلی
- ۵۰ درصد غذای جدید
روزهای پنجم و ششم
- ۲۵ درصد غذای قبلی
- ۷۵ درصد غذای جدید
از روز هفتم به بعد
- ۱۰۰ درصد غذای جدید
بعضی گربهها به تغییر آهستهتری نیاز دارند و بهتر است این فرایند طی ۱۰ تا ۱۴ روز انجام شود.
در صورت بروز استفراغ، اسهال، کاهش اشتها یا بیحالی، تغییر غذا را متوقف کرده و با دامپزشک مشورت کنید.
گربه باید چند وعده در روز غذا بخورد؟
تعداد وعدههای غذایی به سن، وزن، وضعیت سلامت، نوع غذا و توصیه دامپزشک بستگی دارد. برای بسیاری از گربههای بالغ، تقسیم جیره روزانه به حداقل دو وعده مناسب است.
بعضی از گربهها نیز از وعدههای کوچکتر و متعدد سود میبرند.
قرارگرفتن دائمی غذای خشک در دسترس برای همه گربهها مناسب نیست. بعضی گربهها نمیتوانند مصرف غذای خود را تنظیم کنند و در معرض اضافهوزن قرار میگیرند.
بهتر است:
- مقدار غذای روزانه مشخص باشد.
- غذا بر اساس وزن و شرایط بدنی اندازهگیری شود.
- وزن گربه بهصورت منظم بررسی شود.
- غذای تشویقی بخش محدودی از کالری روزانه را تشکیل دهد.
- نوع و مقدار غذا با توجه به نیازهای گربه انتخاب شود.
غذای مرطوب میتواند به دریافت آب بیشتر کمک کند، اما انتخاب رژیم مناسب باید بر اساس وضعیت سلامت و نیازهای اختصاصی هر گربه انجام شود.
چه زمانی غذا نخوردن گربه خطرناک است؟
اگر گربه بالغ حدود ۲۴ ساعت غذا نخورد، بهتر است با دامپزشک تماس بگیرید. برای بچهگربهها، گربههای مسن، گربههای دارای اضافهوزن یا حیوانات مبتلا به بیماری، باید زودتر اقدام شود.
در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر، مراجعه به دامپزشک را به تأخیر نیندازید:
- امتناع کامل از غذا
- کاهش شدید مصرف آب
- استفراغ مکرر
- اسهال شدید یا مداوم
- بیحالی قابلتوجه
- زردشدن چشم یا لثه
- تنفس غیرطبیعی
- درد هنگام حرکت یا لمس
- تلاش برای ادرار بدون خروج ادرار
- رفتوآمد مکرر به ظرف خاک
- وجود خون در ادرار یا مدفوع
- پنهانشدن همراه با ضعف یا کاهش پاسخگویی
بیاشتهایی مداوم میتواند نشانه بیماریهای مختلف باشد و نباید همیشه به استرس نسبت داده شود.
ظرف خاک گربه را چگونه آماده کنیم؟
در روزهای نخست بهتر است از همان نوع خاکی استفاده کنید که گربه قبلاً به آن عادت داشته است. تغییر ناگهانی نوع خاک یا ظرف ممکن است موجب امتناع گربه از استفاده از آن شود.
برای انتخاب و نگهداری ظرف خاک به نکات زیر توجه کنید:
- ظرف باید بهاندازه کافی بزرگ باشد.
- ورود و خروج از آن آسان باشد.
- در محلی آرام و قابل دسترس قرار گیرد.
- کنار غذا و آب نباشد.
- حداقل روزی یکبار تمیز شود.
- از شویندههای بسیار معطر استفاده نشود.
- خاک بدون رایحه شدید انتخاب شود.
- ظرف خاک در مسیر پررفتوآمد یا کنار وسایل پرسروصدا قرار نگیرد.
پس از گسترش دسترسی گربه به خانه، بهتر است ظرفهای خاک در چند نقطه قابل دسترس قرار گیرند.
در خانههای چندگربهای، معمولاً توصیه میشود تعداد ظرفهای خاک یک عدد بیشتر از تعداد گربهها باشد. برای مثال، برای دو گربه بهتر است سه ظرف خاک در نقاط مختلف خانه قرار داده شود.
اگر حیوان دیگری در خانه دارید
گربه جدید را بلافاصله و بدون برنامه با گربه یا سگ خانه روبهرو نکنید. معرفی سریع میتواند باعث ترس، تعقیب، درگیری یا شکلگیری رابطهای منفی شود.
در ابتدا حیوانات را در فضاهای جداگانه نگه دارید. سپس مراحل زیر را بهآرامی انجام دهید:
۱. پتو یا وسایل دارای بوی هر حیوان را با دیگری جابهجا کنید.
۲. ظرف غذای حیوانات را در دو طرف یک در بسته قرار دهید.
۳. اجازه دهید حیوانات از فاصله و پشت یک مانع ایمن یکدیگر را مشاهده کنند.
۴. ملاقاتهای کوتاه و کنترلشده برگزار کنید.
۵. زمان حضور حیوانات در کنار یکدیگر را بهتدریج افزایش دهید.
هر حیوان باید ظرف غذا، آب، محل استراحت و وسایل اختصاصی خود را داشته باشد.
در صورت هیسکردن شدید، تعقیب، حمله یا ترس زیاد، مرحله معرفی را به عقب برگردانید. فرایند معرفی ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد و نباید با عجله انجام شود.
نخستین مراجعه به دامپزشک
بهتر است پس از ورود گربه و در زمان مناسب، برای معاینه اولیه با دامپزشک هماهنگ کنید؛ بهخصوص اگر سوابق پزشکی، واکسیناسیون یا انگلزدایی او کامل نیست.
در معاینه اولیه ممکن است موارد زیر بررسی شود:
- وضعیت عمومی بدن
- وزن و شرایط بدنی
- دندانها و لثه
- گوشها، چشمها و پوست
- وجود انگلهای داخلی یا خارجی
- برنامه واکسیناسیون
- وضعیت عقیمسازی
- روشهای شناسایی
- رژیم غذایی
- مشکلات رفتاری
- آزمایشهای موردنیاز بر اساس سن و شرایط گربه
در صورت امکان، سوابق پزشکی، نام غذای قبلی و اطلاعات مربوط به رفتار گربه را همراه داشته باشید.
اشتباهات رایج هنگام آوردن گربه جدید به خانه
از انجام کارهای زیر خودداری کنید:
- آزادکردن فوری گربه در تمام خانه
- بیرونکشیدن گربه از مخفیگاه
- بغلکردن اجباری
- دعوتکردن مهمانان متعدد در روزهای نخست
- تغییر فوری غذا و خاک
- تنبیه گربه به دلیل هیسکردن یا مخفیشدن
- قرار دادن ظرف خاک کنار آب و غذا
- معرفی ناگهانی گربه به حیوانات دیگر
- رهاکردن پنجره یا بالکن بدون محافظ
- نادیدهگرفتن بیاشتهایی یا مشکلات ادراری
- استفاده از دست و پا بهعنوان اسباببازی
- دادن دارو یا مکمل بدون نظر دامپزشک
جمعبندی
سازگاری گربه با خانه جدید یک فرایند تدریجی است. بهترین کاری که میتوانید انجام دهید، فراهمکردن محیطی آرام، ایمن و قابل پیشبینی است.
گربه باید به آب، غذای مناسب، ظرف خاک تمیز، مخفیگاه، محل مرتفع، وسیله مخصوص خراشیدن و اسباببازی دسترسی داشته باشد. اجازه دهید با سرعت خودش محیط را کشف کند و برای برقراری ارتباط پیشقدم شود.
ممکن است یک گربه پس از چند روز کنار شما استراحت کند و گربهای دیگر چند هفته برای اعتمادکردن زمان نیاز داشته باشد. هیچکدام از این واکنشها غیرطبیعی نیستند.
با صبر، احترام به فضای شخصی و ایجاد تجربههای مثبت، به گربه نشان میدهید که خانه جدید مکانی امن است. این رفتار پایه رابطهای عمیق و ماندگار میان شما و گربه خواهد بود.
